Bàsijirinin
Bàsijirinin (Moringa), n’a bɛ fɔ a ma fana ko ‘’Kabakojiri ’’ walima ‘’ɲɛnamayajiri’’, a ka teli kà sɔrɔ nɛɛmamayɔrɔw la. A bulu bɛ kɛ balo ye wa a bɛ 'bàna caman furakɛ. Jiri dòn min tɛ sà hali jà waati. A kùnkanmankutu dɔw filɛ:
1.Bàsijirinin bɔyɔrɔko
Bàsijirinin bɔra Ɛndujamana kàn, Himalaya wòroduguyanfan màraw la. Bì, a bɛ sἑnɛ 'yɔrɔ caman na ‘kɛrɛnkɛrɛnnenya la Fàrafinna, Azi sahɛlikɔrɔn ani ameriki wòroduguyanfan na.
Bàsijirinin ye 'jiri ye min falen ka di kosɛbɛ. A bɛ sɔ̀n 'yɔrɔ caman na. N'a wulila, a jànya bɛ se mɛtɛrɛ 10 fo 12 ma. A bulu ka mìsɛn ni k'a ɲɛ kɛ binkɛnɛ ye.
2.Balolan minnu bɛ bàsijirinin bulu la
Bàsijirinin bulu nàfa ka bòn kosɛbɛ ‘ɲinininɔ caman ye min da kɛnɛ kàn. 'Tùma caman, à balofɛnw bɛ sanga ni ‘dumunifɛn wɛrɛw ye minnu bɛ sɔ̀rɔ 'tùma caman walasa k’a nàfa jìra.
Fàrikolo màgo bɛ jɔ̀ sɛmɛnanden minnu na fo a sugu bɛ 20 bɔ, o la 9 bɛɛ bɛ sɔrɔ bàsijirin bulu la. Hadamaden fàrikolo tɛ se kà o sɛmɛnan nìnnu dilan. Jiri minnu b'a dilan o fana man ca kosɛbɛ.
Fàrikolo nàfalanw caman fana bɛ bàsijirin bulu la i n'a fɔ: nàfalan A, nàfalan C (a ta ka ca ni lenburuba ta ye 'sìyɛn caman), nàfalan B kulu ani nàfalan E.
Dànmabɔgɔ nàfalama dɔw fana bɛ bàsijirinin bulu la : kololan, (a ta ka ɲì ni nɔnɔ ta ye kosɛbɛ o la), nἑgɛ (a ta ka di jòli dἑmɛni na) kàtalan (a ta ka ca o la ni nàmasa ta ye) ani kùmutigɛnɛgɛ ye.
Bànakisɛfagalanw bɛ bàsijirinin na. Olu bɛ fàrikolo tùfaw kɔrɔli kἑlɛ.
3.Bàsijirinin jɔ̀da min bɛ kɛnɛya la
A bɛ balokojuguya kἑlɛ kosɛbɛ. A furabulu mugu bɛ bɔ kà balokojuguya kἑlɛ kà bɔ denmisɛnw, mùsokɔnɔmaw ani denbatigiw la.
Bàsijirinin fana bɛ sukaro hakɛ bὲrɛ bὲn. A bɛ kɛ ‘jὲɲɔgɔn ɲuman ye sukarobana suguya 2nan kùnbɛnni ani a furakɛli la.
Bànakisɛfagalanw dἑmɛnanba dòn fana. Fàrikolo tàngalanw ni fàrikolo nàfalan C bɛ jἑ kà bànakisɛ kἑlɛ kà bɔ fàrikolo la. Funu kùnbɛnnan ɲuman dòn fana. A bɛ dἑmɛ kɛ kà funu basigili dɔgɔya, ani kà sɔ̀n ni jòlisiraw lakana.
4.Bàsijirin duncogo n’a baaracogo
Bàsijirinin bɛ ba yἑlɛma kà kɛ dumuni walima fura ye. A furabulukɛnɛlama bɛ se kà tobi k’a kɛ na ye. A bulu mana jà sumaya la, a bɛ nàfalanw bùgunni sènkɔrɔmadon. I bɛ ji kalaya kà d’à kàn. A mugu min bɛ sɔ̀rɔ, o bɛ se kà kɛ dumuni na i n’à fɔ (kini, jimafɛn, naji ...) kùtu 'ɲɛ kelen kà se sàba ma tìle 'kɔnɔ.
Blàdon : 2026-11-07 Yɛlɛmako laban : 2026-11-07










